Tabakalara Ayrılma: Kompozit laminatı oluşturan tabakaların, bölgesel olarak veya geniş bir bölgede biribirinden ayrılmasıdır. Sertleşme sırasında oluşabileceği gibi daha sonra, kullanım ömrü sırasında da oluşabilir.
Takviye: Matriks malzemenin, mekanik özelliklerinin arttırılması için, matrikse bağlanan dayanıklı bir malzemedir.
Takviye Malzemesi: Üretim esnasında kullanılan ve ürün bünyesinde kalarak mekanik özelliklerini arttıranancak matriks ile doğrudan bağ oluşturmayan ahşap,metal, bal peteği,köpük gibi diğermalzemeleri ifade eder.
Takviyeli Plastikler: İçine kumaş, keçe, şerit v.s gibi takviye malzemelerinin katılmasından sonra, çeşitli yöntemlerle şekillendirilen termoset veya termoplastik reçinelerden yapılmış ürünleri ifade eder.
Tamamen Bozulma: Mekanik, termal veya elektriksel sorunlardan kaynaklanan beklenmedik başarısızlıkların tamamıdır.
Taşıyıcı ve Koruyucu Film: Levha prosesinde özel yüzey efektleri elde etmek, devamlı levhayı proses boyunca korumak ve taşımak amacıyla levhanın her iki yüzeyinde de kullanılan selofan veya polietilen saydam bükülebilir şeritleri ifade eder.
Taşma: Kalıplama sırasında, kalıp boşluğundan taşan malzeme fazlasıdır. Kalıp birleşme hattı boyunca, boşluğa sızabilen ve parça kalıptan çıkartıldıktan sonra trimlenmesi gereken plastik malzeme fazlasıdır.
Teğet Modülü: Birim alan başına, birim gerilme cinsinden ifade edilen statik gerilim-gerilme eğrisi üstünde, önceden belirlenmiş bir noktada çizilen teğet doğrunun eğimidir.
Tehlike: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek, zarar ve hasar verme potansiyelini ifade eder.
Tek uçlu Fitil: Çok sayıda delik içeren kovanlardan akan cam liflerinin doğrudan sarılması ile elde edilen fitildir.
Tek Yönlü Laminat: Bütün liflerin aynı istikamete yönlendirildiği takviyeli plastik laminattır.
Tekstil İplikleri: Cam liflerinin bükümlü hale getirilmesiyle elde edilen takviye malzemesidir.
Temas Kalıplama: Takviye malzemesinin açık bir kalıp içerisine yerleştirildiği ve reçine emdirildiği bir kalıplama prosesesidir. Reçine içine katalizör ve hızlandırıcıdan oluşan bir sertleştirme sisteminin katılması ile oda sıcaklığında veya ek bir basınç olmaksızın, fırın içerisinde ısıtılmak suretiyle sertleşme sağlanır. El yatırması ve püskürtme yöntemleri, temas kalıplama yöntemleridir.
Termoforming: Elyaf takviyesini çatlatmadan veya kırmadan, termoplastik malzemenin yeterince yumuşak bir hal alacağı noktaya kadar ısıtıldıktan sonra şekillendirilmesidir.
Termokupl: İki farklı metal alaşımın uclarının kaynaklanması ile elde edilen bir sıcaklık ölçme elemanını ifade eder.
Termoplastik: Isının arttırılmasıyla yumuşayan, düşmesiyle sertleşen, tekrarlanabilir özellik gösteren plastik grubudur.
Termoplastik Polyesterler: Kendini tekrar eden grupların, biribirine ester grupları ile bağlanmış olduğu termoplastik polimer sınıfıdır.
Termoset: Isı veya kimyasal bir madde ilavesiyle sertleştirildikten sonra, eritilemez ve çözülemez bir madde haline dönüşen plastik sınıfıdır.
Termoset Polyester: Genellikle lineer yapıda, doymamış alkid reçinelerin, stiren, metil stiren gibi vinil esaslı aktif monomerlerin içinde veya diallil ftalat içinde çözülmesi şeklinde üretilen reçine sınıfıdır.
Terpolimer: Bünyesinde üç monomerik birim içeren polimerik sistemdir.
Ters Dönüş: Rijit bir kalıptan, kalıplanmış bir parçanın çıkartılabilmesini engelleyen bir çentik veya tümsektir.
Tesadüfi Dağılım: Sabit bir şablona dayanmadan yapılan sarma işlemidir.
Tiksotropik: Hareketsiz haldeyken jel gibi fakat çalkalandığında akışkan halde olan malzemelerdir.
Tolerans: Standart bir ortamda, bir bileşeninin spesifik olarak belirlenmiş karakteristik özelliklerinden, en çok sapabileceği değerdir.
Torba Kalıplama: Kalıp içine yatırılan takviyeli reçinenin, sıkıştırma ve sertleştirme işleminin esnek bir membran altında gaz veya sıvı basıncının uygulanmasıyla sağlandığı bir prosestir.
Torbalama: Su ve hava geçirmez bir film tabakasının, henüz daha sertleşmemiş parça üzerine kapatılması ve parçanın vakum uygulamaya hazır hale getirilmesidir.
Tow: Kontinü filamentlerin bükümsüz demetleridir. Genellikle karbon ve grafitler için kullanılmakla birlikte, cam ve aramid için de kullanılmaktadır. 140 K olarak tanımlanan tow’da 140.000 adet lif bulunmaktadır.
Transfer Kalıplama: Bir aktarım odası içinde ısı ile yumuşatılan, termoplastik reçinenin daha sonra, uygun bir kanal aracılığıyla son şeklini almak ve sertleşmek üzere kapalı kalıba aktarılması şeklinde bir kalıplama yöntemidir.
Trimleme: Plastik kalıplamasında, taşan fazlalıkların giderilmesi işlemidir.
Tuşe: Dokunarak ifade edilebilen kumaş yumuşaklığıdır.
Tül: Cam elyafı veya organik liflerden oluşan, yüzey keçesine benzer çok ince bir keçedir.
Uç: Belirli sayıdaki cam filamentlerinin bir arada tutulduğu bütünü ifade eder. Bükmeden kullanıldığında “demet” olarak, bükülerek kullanıldığında “iplik” olarak adlandırılır.
Uç Sayısı: Bir fitil bobini sarılırken bir araya getirilen demetlerin “uç” sayısıdır.
Uçucu Gazlar: Bir malzeme formülasyonu içinde yer alan alkol, su, aseton, stiren gibi maddelerin, sıcaklık yükselmesi ile veya oda sıcaklığında, buhar halinde ortama yayılmasıdır.
Uyumluluk:Plastik malzemelerin özelliklerinde homojen bir yapı elde edilebilmesi için, iki veya daha fazla maddenin bir arada kullanılabilme özelliğidir. Örneğin; belli bir bağlayıcının, son kullanım alanlarına göre, belli bir reçine türünde kullanılması gibi.
Üretan Plastikleri: Organik izosiyanatların, hidroksil gruplarını içeren reçineler ve bileşimlerle reaksiyona sokulması sonucu üretilen reçinelerle kalıplanan plastiklerdir.
Vakum İnfüzyon Yöntemi: Katalizlenmiş reçineyi, elyaf ve takviye malzemelerini barındıran bir kalıba düşük basınçlı bir kuvvet yardımıyla uygulama prensibine dayanan, ana kalıbın karşı kalıp gibi davranan bir vakum torbası ile kaplanması yöntemini ifade eder.
Vakum Torba Kalıplama: Kalıp üzerine el yatırması veya püskürtme yöntemi ile ürün işlendikten sonra, esnek şeffaf bir film, havalandırma kumaşı ve ayırıcı filmden oluşan kombinasyon, sertleşmemiş haldeki ürün üzerine yerleştirilir, kalıp kenarlarına yapıştırılır. Vakum, kompozit ürün ile üçlü plastik film tabakası arasında uygulanmaktadır.
VARTM (Vakum Destekli Reçine Transfer Metodu): Elyaf ve takviye malzemesinin yer aldığı kapalı bir kalıba katalizlenmiş reçinenin enjekte veya transfer edilirken, ayrıca vakum emişle desteklendiği prosesi ifade eder.
Vakum Torbalama Yöntemi: Reçinenin elyafa/kumaşa elle tatbik edilerek vakum torbasının reçine ile ıslatılmış elyaf/kumaş üzerine yerleştirilmesini ve vakum torbası ile kalıp arasına vakum uygulanarak reçinenin elyafı tamamen ve homojen ıslatılması yöntemini ifade eder.
Vinil Ester: Çoğunlukla epoksi reçineden yapılan, akrilik ester ve/veya meta akrilik asitleri içeren bir termoset reçine sınıfıdır.
Vizkosite: Bir malzemenin akışa direnme eğilimidir.
X-Ekseni: Kompozit laminatlarda, laminet düzlemi üzerinde 0o referans açısı olarak kabul edilen eksendir.
Yanabilirlik: Bir malzemenin alev alma ve yanma derecesinin ölçümüdür.
Yapışkanlık:Bir yapıştırıcının veya prepreg malzemenin, üzerine dokunulduğunda verdiği, yapışkanlık duygusudur.
Yapışma Dayanımı: Yapıştırılmış yüzeyler arasındaki, yapışma derecesinin ifadesidir. Yapışma alanı başına, yüzeyleri biribirinden ayırmak için gerekli yük miktarının ölçülmesi esasına dayanır.
Yapıştırıcı:Yüzeyde bağ sağlayarak, iki malzemenin bir arada tutulmasını sağlayan maddedir. Film, sıvı veya pasta şeklinde kullanılabilir.
Yapıştırma: Sertleşmiş iki veya daha fazla kompozit parçanın, yapıştırıcı bir bileşenle bir araya getirilmesidir.
Yardımcı Hammdde: Kompozit üretiminin ana hammaddeleri olan jelkot, reçine ve elyaf dışında kalan ancak kullanımları proses açısından gerekli olan dolgu maddeleri ile katalizör, hızlandırıcı vb. Yardımcı malzemeleri ifade eder.
Yatay Presleme: Karmaşık şekilli ürünlerin kalıplanmasında kullanılan, HKB hamurunun kıvamından dolayı kendi kendine akmaması nedeniyle malzemenin bir piston marifeti veya vidayla salyangoza itilerek kalıbın önce çapak çizgisine kadar, sonra da HKB Hamuru enjekte edilerek tamamen kapatılmasını içeren bir presleme yöntemini ifade eder.
Yatırma: Takviye malzemesini kalıp içine yerleştirme ve işleme prosesidir.
Y-Ekseni: İki yönlü kompozit laminatlarda, laminat düzlemi üzerinde, x eksenine dik yönde olan eksendir.
Yetersiz Sertleşme: Kalıplanmış ürünün, sertleşmesi için gerekli ısı veya zaman beklenmeden kalıptan çıkartılması halinde karşılaşılan durumdur.
Yıpranma: Bir zaman dilimi içerisinde, çevresel faktörlerin malzemeler üzerinde yarattığı etkidir.
Yolluk: Kalıplama bileşiminin, kalıp boşluğuna direkt olarak enjekte edildiği kanaldır.
Yorulma:Tekrarlanan yük uygulamalarının ardından, mekanik özelliklerin azalması veya tamamen ortadan kalkması durumudur. Yorulma testi, tekrarlanan uygulamaların sonucunda yaşanan olumsuzluklar hakkında örneğin; bir malzemenin çatlama dayanımının geliştirilmesi yönünde bilgi sunan bir testtir.
Yorulma Dayanımı: Belirli bir sayıda periyodik yük bindirimi sonucunda, malzemede herhangi bir bozulma olmadan malzemenin, kaldırabileceği en yüksek gerilim mertebesidir. Her türlü yorulmadan sonra, geriye kalan mukavemet değeri kavramını da ifade eder.
Yorulma Ömrü: Deformasyon oluşana kadar geçen süreyi ifade eder.
Yorulma Sınırı: Hiçbir bozulma olmadan, bir malzeme üzerine sonsuz kez yüklenebilecek maksimum periyodik gerilim sürecidir.
Young Modülü: Normal gerilimin (stress), çekme ve sıkıştırma gerilmesine (strain) oranı olarak ifade edilir.
Yönlendirme:Yüksek derecede hizalandırılmış bir yapının üretilebilmesi amacıyla, polimerik malzemelerin içindeki kristal yapının da hizalandırılmış olması gerekir.
Yöresel Kuru Bölgeler: Genellikle laminat kenarlarında oluşan, reçine tarafından ıslatılamadan kalmış bölgelerdir.
Yük Altında Deformasyon Sıcaklığı: Belirli bir yük altında, belirtilen standart test çubuğunun defleksiyona uğradığı sıcaklıktır.
Yük Altında Eğilme Eğrisi: Y ekseninde artan çekme, basınç, bükülme yüklerinin, X ekseninde ise bu yüklerin sebep olduğu eğilmelerin çizildiği eğridir.
Yük Gerilimi: Kilogram cinsinden uygulanan yükün, yükü taşıyan alana bölünmesi ile elde edilen gerilim değeridir. Maksimum yük gerilimi, taşıma alanı tarafından taşınabilecek maksimum yüktür.
Yük Taşıma Dayanımı: Karşılanabilecek maksimum yük gerilimidir.
Yüksek Basınç Altında Yapılan Laminatlar: En az 6.9 Mpa ve daha yaygın olarak 8.3 ile 13.9 MPa arasındaki basınç değerlerinde kalıplanan ve sertleştirilen laminatlardır.
Yüzey: Kalıpsız uygulamalarda el yatırması veya püskürtme işlemi uygulanacak alanı ifade eder.
Yüzey Tülü: Elyafın yüzey keçesi olarak bilinen tesadüfi bir dağılım içinde keçe şeklinde yapılmış, reçinece zengin ve düzgün yüzeylibir tabaka oluşturmak için kullanılan düşük gramajlı takviyemalzemesini ifade eder.
Zincir Polimerizasyonu: Yan ürün elde edilmeksizin, uzun zincir moleküllerinin (polimerler) elde edilmesi amacıyla, basit moleküllerin (monomerler) birbirine eklendiği / katıldığı kimyasal bir reaksiyondur.
KAYNAK: Kompozit Sanayicileri Derneği – Cam Elyaf Sanayi A.Ş.