Kompozit sektörünün büyümesi, dünyanın yaşadığı hammadde sorunun ortadan kalkmaya başlamasıyla birlikte artışa geçti. Özellikle 1950’li yıllardan günümüze gelene kadar, hammadde çeşitliliğinin artması, işleme teknolojilerinin gelişmesi ve uygulama metodlarında yaşanan yeni gelişmelerle birlikte kompozitin malzeme pazarında hacmi, yaklaşık olarak 8 milyon tonun ve 60 milar Euro’nun üzerine çıktı. Bu tüketici hacminin başında Çin daha sonra ise ikinci olarak ABD gelmektedir. Kompozitler, yeni uygulama alanlarında uygulama genişliğini sağlarken aynı zamanda bir yandan gelişmeye devam etmektedir. Son zamanlarda kompozitler; ulaşım, denizcilik, inşaat, korozyon dayanıklılığı, altyapı, elektrik, havacılık, tüketici ürünleri, ev ve iş aletleri gibi yeni uygulama alanlarının büyümesine de katkı sağlamıştır.
Ülkemizde kurulan Türkiye Kompozit Sektörü sayesinde kompozit üretimimiz dünyaya paralel, bazı zamanlarda da dünyayı geçecek şekilde bir büyüme göstermiştir. Kompozit sektörü dünya ölçeğinde büyümeye hala devam ediyor ve ülkemizde de ekonomik rakamların artmasıyla birlikte büyüme gösteriyor. Türkiye kompozit sektörünün ilerleyen zamanlarda da büyüme göstermeye devam etmesi bekleniyor.
Dünyada kişi başına düşen kompozit ürün miktarı yaklaşık olarak 4-10 kg arasındayken, ülkemize baktığımız zaman bu miktarın ortalama 3 kg seviyesinde olduğunu görüyoruz. Geçmiş yıllara göre dünyadaki ortalama kompozit ürün fiyatının Türkiye’nin ortalama fiyatının 1.5 katı kadar olduğunu söyleyebiliriz. Ülkemizin kompozit üretimine baktığımız zaman, önümüzdeki yılların üretimin değer ve hacim açısından fırsat zamanları olacağını söyleyebiliriz. İleri teknoloji ürünlerinin ve yeni işleme teknolojilerinin ülkemizde de kullanılmaya başlanması bu fırsatlara katkı sağlayabilir. Bu gelişmeyle birlikte; rüzgar enerjisi başta olmak üzere, taşımacılık, uzay ve havacılık, otomotiv ve elektrik-elektronik alanlarında kompozit kullanımının payının artması beklenmektedir.
Kompozitler geniş kullanım alanlarına sahiptir ve bu kullanım alanlarına göre üç kategoriye ayrılır:
Tüketici Kompozitleri
Tüketici kompoztileri kompozit sektörünün büyük bir kısmını oluşturur. 1950’li yıllardan günümüze kadar kompozitler, tüketim malları için kullanılmıştır. Genel olarak tüketici kompozit ürünleri; spor ekipmanları, tekneler, eğlence ekipmanları, banyo armatürleri gibi ürünlerdir.
Endüstriyel Kompozitler
Kompozitler, yüksek performans ve yüksek korozyon direncine sahip olduğu için bu ihtiyacın olduğu endüstriyel uygulamalarda kullanılır. İzoftalik veya Vinilester gibi yüksek dirence sahip olan reçinelerin yüksek gücünden yararlanılarak korozyon direncini sağlamaya yönelik uygulamalar için kullanılır. Ürünün gerektirdiği kimyasal dirence göre daha farklı reçineler kullanılır. Fiberglaslar genellikle takviye elyafı olarak kullanılır. Yer altı depolama tankları, borular, su arıtma bileşenleri, basınçlı kaplar, davlumbazlar gibi ürünler endüstriyel kompozitler için örneklerden bazılarıdır.
Gelişmiş Kompozitler
Kategorinin son basamağı olan gelişmiş kompozitler, yüksek perfomansa sahip olan reçine sistemlerinin kullanmasıyla ve yüksek dirence sahip olan ultra sert elyaf takviyesi kullanılmasıyla bilinir. Havacılık sektörü, gelişmiş kompozitler için temel müşterilerdir. Askeri ve ticari uçakların yapımı için bu tür güçlü kompozitlerden yararlanılır. İHA’lar (İnsansız Hava Araçları) gelişmiş kompozitlerin radara görünmeme özelliğinden yararlanır. Gelişmiş kompozitlerin kullanım yerlerinden bir diğeri ise patlama ve balistik koruma için kullanılmasıdır. Bazı durumlarda, spor ekipmanlarının daha sağlam ve daha hafif olması içinde gelişimiş kompozitlerden yararlanılır.
Ülkemizde Kompozitle İlgili Kısa Bir Değerlendirme
Sektörde en çok kullanılan takviye malzemeleri; cam ve karbon elyaflar ve bu malzemelerin türevleri olan teknik tekstiller, bunun yanında doymamış poliester reçineler ve vinilester reçineler ülkemizde üretiliyor. Bu durum da rekabette bizler için olumlu etkiler sergiliyor. Fakat epoksi ve diğer yüksek performans sağlayan reçineler ve termoplastik reçineler tamamen ithal ediliyor.
Kısaca kompozitte, yeri gelince hammadde yeri gelince yüksek performanslı reçineler olarak dışa bağımlı bir haldeyiz. Sektörün kısa bir süre içerisinde bu dışa bağımlılıktan kurtulmasını dileriz.
