Reaksiyon Enjeksiyon Yöntemi

Kapalı kalıp uygulama yöntemlerinden bir diğeri Reaksiyon Enjeksiyon Metodudur (RIM). Reaksiyon enjeksiyon metodu şu şekilde işler; ilk olarak iki veya daha fazla olan reaktif bileşen birlikte karıştırılır ve düşük bir basınçla kapalı bir kalıba enjekte edilir. Polimerlerin içerisinde bulunan çeşitli kimyasallar sayesinde polimerler, ısıtılmış kalıba enjekte edilince genişler, sertleşir ve kalınlaşırlar. Bu yöntem diğer klasik enjeksiyon yöntemlerine göre çok daha komplike tasarımlara sahiptir. PRIM ve SRIM olarak iki farklı uygulama yöntemi vardır. Bu yöntemler daha sağlam ve takviyeli ürünler elde edebilmek amacıyla kullanılırlar. PRIM yönteminde, kırpılmış olan özel elyaf, reçinelerden biriyle karıştırılır ve kalıba enjekte edilir. SRIM yönteminde ise takviye katmanı kalıba kuru olarak yerleştirilir. Daha sonra kalıp kapatılır ve içerisine reaktif reçine sistemi enjekte edilir.

Vakum Destekli Reçine Enjeksiyonu ile Kalıplama

Vakum destekli kalıplamada da diğer klasik RTM uygulamalarında olduğu gibi öncelik olarak kalıp ayırıcı uygulanır. Kalıp ayırıcıdan sonra gerekli görülüyorsa jelkot uygulaması yapılır. Takviye malzemeleri kalıba konulduktan sonra kalıp kapatılır ve kalıp vakum gücüyle kelepçelenir. Reçine karışımı uygun enjeksiyon ekipmanıyla ve vakum desteğiyle kalıba enjekte edilir. Bu yöntem seri ve verimli üretim imkanı sunar.

Sıcak ve Soğuk Pres Kalıplama

Pres kalıplama yöntemi yüksek hacimli üretimlerde çokça tercih edilen bir yöntemdir. En çok kullanılan presleme yöntemleri şunlardır:

  • SMC Kalıplama (Sıcak pres pestiliyle)
  • BMC Kalıplama (Sıcak pres hamuruyla)
  • Islak Sistemli Presleme ile Kalıplama
  • Takviyeli Termoplastik Levha Presleme

SMC (Hazır Kalıplama Pestili ile Kalıplama)

Hazır kalıplama pestili; renklendirici pigmentler, kalıp ayırıcılar, katkı malzemeleri ve katalizörlü poliester reçinelerinin birlikte karıştırılmasıyla elde edilen macun kıvamına gelmiş bileşimin üzerine E-Cam takviye malzemesinin, poliamid veya polietilen filmlerden sıkıştırma rulolarının aracılığıyla geçirilmesiyle oluşturulur. Üretim aşaması şu şekilde gerçekleştirilir; öncelik olarak viskozite değerlerine ulaşmış SMC pestilinden istenilen kadar ürün kesim ve tartım işlemi yapılarak hazırlanır. Ayarlanan pestil, taşıyıcı filmlerinden ayrılır ve 120-170 derece olan ısıtılmış kalıplara koyulur. Kalıplama süresi parçanın çeşitli özelliklerine göre değişmektedir. (büyüklük, ağırlık, kalınlık vb.) Kalıplama süresi ortalama 1-4 dakika sürmektedir.

SMC ürünlerin avantajı hafif olmasıdır. Bunun yanında sert ve dayanıklıdırlar. Boyutsal olarak yüksek kararlılık gösterirler. Kimyasal dayanımı yüksektir ve yalıtkandır. Bu özelliklerinden ötürü otomotiv, elektrik ve kimya sanayisinde sıklıkla kullanımı tercih edilir.
BMC (Hazır Kalıplama Hamuru ile Kalıplama)

Hazır kalıplama hamuru da hazır kalıplama pestili gibi çeşitli malzemelerin karıştırılmasıyla elde edilir. Bu malzemelerden bazıları; uygun poliester reçinesi, dolgu maddeleri, kırpılmış E-Cam fitilleri, renklendirici pigmentler ve ayırıcılardır. Bu malzemelerle elde edilen hamur çeşitli yöntemlerle uygulanabilir (pres, enjeksiyon, transfer kalıplama). BMC ürünlerin avantajları; ısıya karşı yüksek dayanıklılık, yalıtkanlık, yüksek mukavemet, boyutsal olarak kararlılıktır. Fakat bu uygulamanın bir dezavantajı da mevcuttur. Bu dezavantaj ise BMC ürünlerin 1.8 mm’nin altında kalınlık sağlayamamasıdır. Otomobil farları, küçük boyutlu ev aletleri, savunma sanayisi gibi alanlarda kullanımı mevcuttur.

Islak Sistemli Sıcak Presle Kalıplama

Bu uygulamada prese bağlı 90-180 derece olan ısıtılmış metal kalıplar kullanılır. Reçine kalıba serilmiş halde bulunan takviye malzemesinin üzerine dökülür. Sonrasında ise kalıp presle kapatılır ve 17-70 bar olan hidrolik basınca maruz bırakılır. Bu basınç sayesinde reçinenin takviye malzemesinin arasında sabit kalması sağlanır. Reçinenin sertleşebilmesi için uygun katalizörlerin reçineye önceden katılması gereklidir. Çünkü sertleşmede sadece dışarıdan ısı desteğine ihtiyaç vardır. Bu uygulamalarda preform adı verilen önceden şekillendirilmiş takviye malzemeleri kullanılır. Bu uygulama SMC ve BMC’nin sağladığı avantajların çoğunu sağlayabilmektedir. Fakat bu iki yönteme göre daha çok emek isteyen bir uygulamadır.

Takviyeli Termoplastik Levha Kalıplama

Takviyeli termoplastik levhalar, termoplastik reçineyle cam elyaf takviyesinin konsolidasyonuyla elde edilirler ve rijit halde bulunurlar. Levhalar matris yumuşatma sıcaklığına ulaşana kadar ısıtılır ve kalıp boyutuna göre kesilir. Kesilme işleminden sonra levhalar prese bağlı olan kalıplara yerleştirilir. Kalıplar presle kapatılır ve sonrasında şekillendirilir. Uygulama yapılırken levhalar önceden ısıtılmalıdır. Bu ısıtılmanın sağlanabilmesi için uygun fırınlara ve yüksek hızda çalışan preslere ihtiyaç vardır. GMT otomasyon için uygun yöntemlerdendir. Polipropilen, PET, PC gibi termoplastik reçineler kullanılmaktadır.